درس 5: به چه دلیل یاد گیری اصول دین واجب است؟
درس 5: به چه
دلیل یاد گیری اصول دین واجب است؟
به دو دلیل سمعی وعقلی که بیان خواهیم کرد یادگیری اصول
دین از امور واجب عینی است بر هر انسان مسلمان:
اول دلیل عقلی: در باطن وفطرت انسانی موضوع واساس دین
پایه گذاری شده است وانسان ناخودآگاه به سراغ بحث از دین وبحث از آرامش روحی
ورسیدن به پناهگاه میرود واگر معلم واقعی برای هدایت خویش نیابد در این جستجو گمراه
میشود وبرای همین هم خداوند پیامبران را در طول تاریخ فرستاد تا راه حقیقی رسیدن
به این آرامش وراحتی را به انسان بیاموزند واو را از این حیرت وسردرگمی نجات مي
دهند.
دلیل دوم عقلی: این است که شکر از منعم یک امر واجبی است
واین شکر محقق نخواهد شد الا بوسیله شناخت، یعنی ما تا خدای خویش را به خوبی
نشناسیم نمیتوانیم آنگونه که باید وشاید از او تشکر کنیم وسپاس تمامی این نعمتهای
عظیم مادی ومعنوی وعقلی وغیره را درک کنیم تا قدردان تمامی این نعمتها باشیم.
برای اینکه شکر کردن از هر منعمی باید با شناخت آن منعم
باشد واز هر انسانی به شکلی که شایسته اوست تشکر وسپاس وقدردانی میشود وهمینگونه
در مقابل منعم عظیم که هر چه داریم از او داریم نیز شناخت کامل او مورد نیاز است
تا آنگونه که شایستگی دارد از او قدردانی وتشکر وسپاس به عمل آوریم.
ووقتی که شناخت خداوند واجب است پس برای یاد گیری روش
رسیدن به خداوند باید از طریق پیامبران الهی به این شناخت دست پیدا کنیم وبرای
رسیدن به عمق این دین عظیم به اجرا درآورندگان این دین را بشناسیم تا بتوانیم
واقعیتهای عملی این دین را به وسیله آنها درک کنیم واز راه صحیح عبادت به معنای
حقیقی عبادت برسیم نه عبادتی که همراه با خرافات واوهام وریا ودورنگی باشد وبعد از
آنکه متوجه خواهیم شد که این پروردگار عظیم هیچ چیزی را بدون علت نمیافریند متوجه
اصل واساس واهمیت جزای اخروی خواهیم شد وباید مسائل اساسی معاد وحشر وحساب را نیز
بیاموزیم تا با قدمهای استوار به سوی دین حقیقی باعلم ومعرفت حرکت کنیم.
واما دلایل سمعی که از آیه های قرآنی وروایتهای اهل
البیت وپیامبر گرفته میشود یکی آیه قرآنی است که خداوند میفرماید (فاعلم أنه لا
إله إلا الله) بدان ای انسان که هیچ خدایی
جز خدای یگانه وجود ندارد، واین کلمه فاعلم به معنای وجوب معرفت آمده است.
ودلیل دوم سمعی آیه قرآنی است که میفرماید (إن في خلق السماوات والأرض واختلاف الليل والنهار لآيات
لأولي الألباب) به درستی که در خلق این آسمانها وزمین واختلافی که بین شب
وروز است آیه ها ودلایل بسیاری وجود دارد لیکن برای آنان که از اهل عقل وتعقل وفهم
ودرایت هستند، وپیامبر گرامی اسلام در شرح این آیه قرآنی فرمودند : وای بر آن
انسانی که این آیه قرآنی را با زبان خویش بخواند ودر آن تدبر وتأمل ننماید، واین
آیه قرآنی اگربه آن تأمل کنیم میبینیم که در مورد دلیل إنّی صحبت میکند ومقصود از
دلیل إنّی رسیدن به فهم مقامت عبودیت وربوبیت از معلول به طرف علت یعنی از کائنات
وآسمانها وزمین به وجود وعلم لا یزال الهی رسیدن.
قرآن مجید تقلید کردن از دیگران را بدون دلیل وبرهان به شدت
نفی کرده است وقتی که در آیه قرآنی در مورد مشرکین وخارج شدگان از راه حقیقت
اینگونه میفرماید: (قالوا وجدنا آباءنا على أمة وإنا على آثارهم مقتدون) گفتند ما پدران وگذشتگان خویش را در همین راه وهمین عبادت
مشاهده کردیم وما در راه آنها حرکت خواهیم کرد.-- پس بر هر انسان معقتد ومسلمان
ومکلفی واجب است که اصول دین را خود یادبگیرد وبا علم ودرایت به مرحله قناعت برسد،
قرآن مجید در این رابطه میفرماید (قالت
الأعراب آمنا قل لم تؤمنوا ولكن قولوا أسلمنا) كلمه اعراب به معناي انسانهاي جاهل است وشامل تمامي
انسانهاي كره زمين میشود که در
جهل ونادانی زندگی میکنند وهیچ ارتباطی به بادیه نشینان که در بعضی از تفاسیر گفته
شده ندارند، چون ما اعتقاد داریم که دین اسلامی فقط وفقط برای انسانهای عرب زبان
یا جزیرة العربیة نیامده است بلکه قانونی است که برای تمامی بشریت است واین کلمه
یعنی کلمه اعراب به معنای انسانهای نادان وجاهل است .
همانگونه که کلمه (قرآنا عربيا) که بعضی از انسانها تصور میکنند به معنای کمال در زبان عربی
است - کلمه کمال در واقع تشریع دین است چون کتابهای آسمانی گذشته هر کدام به زبان
آن قوم ومردم آمده بود وخداوند نزول قانون الهی را به زبان محددی منحصر نکرده است .ودر
جایی دیگر از قرآن در وصف حور العین میفرماید (عربا اترابا) یعنی حور العین کسانی
هستند کامل از هرگونه وصف وشکلی واینجا این کلمه به معنای عرب زبان بودن آنان نیست
وقرآن نیز این کلمه قرآنا عربیا را وقتی اطلاق کرده فقط دلالت بر این نمیکند که
این قرآن به زبان عربی است وزبان عربی کامل ترین زبانهای دنیاست بلکه به معنای
کمال در تشریع اسلامی از هر لحاظ میکند ودر روز ظهور منجی بشریت قرآن باید به
تمامی زبانهای دنیا شرح وتفسیر گردد به همان معانی عظیمی که در اصل آمده است ودر
این آیه شریفه نیز قرآن میفرماید انسانهای جاهل ونادان گفتند که ما ایمان آورده
ایم لیکن نگویید که ما ایمان آورده ایم بلکه بگویید ما مسلمان شده ایم .وما
میدانیم که فرق ایمان واسلام بسیار زیاد است : هرکسی کلمه اشهد ان لااله الا الله
واشهد ان محمدا رسول الله که کلمه شهادتین به آن گفته میشود را بر زبان بیاورد به
عنوان انسان مسلمان شناخته میشود ووارد دین اسلامی از نظر ظاهری میشود لیکن خداوند
ظاهر انسانها را نمیخواهد بلکه اصل واساس دین باطن است وقرآن در این آیه به این
امر اشاره میفرماید :که نگویید ما ایمان آورده ایم چون شما فقط از لحاظ ظاهری
اسلام آورده اید وایمان اعتقاد باطنی است که با علم ودرایت وفهم واعتقاد حاصل
میشود.
وفهم تمامی این امور به وسیله تقلید کردن جایز نیست بلکه
باید در عقل وجان انسان وارد شود وانسان به وسیله دلیل وبرهان به مرحله قناعت
باطنی برسد یعنی این اصول اساسی دین با ضمیر وباطن انسان هم آمیخته شوند وبه مرحله
عقیده که همان گره بستن این معلومات با قلب وباطن انسانی است برسند ودر این شرایط
است که ما واجب است یادگیری خویش را به مرحله اتمام میرسانیم وقتی که خود به قناعت
کامل میرسیم نه دیگران را تقلید میکنیم.
خداوند دارای دو نوع صفات است 1- صفات ثبوتیه و 2- صفات
سلبيّه .
1-
صفات ثبوتیه : قدرت – علم – اراده- حیاة – کلام – سمع
وبصر – وقدم الهی است که همه آنها دلالت بر عظمت الهی واحاطه پروردگار به تمام چیزها
میکند.
2- صفات سلبیه مانند اینکه
خداوند جسم نیست- حادث نیست – مرکب از اجزا نیست ونمیتوان در مورد حق تعالی گفت در
چه وقتی بوده یا در چه مکانی بوده است ویا در چه جهتی وجود دارد واینکه نمیتوان
نسبت لذت بردن یا ناراحت شدن به او داد واینکه خداوند با وجود دیگری متحد نمیشود
چونکه بی همتا است وشبیه ومانندی ندارد وهیچ چشم مادی نمیتواند او را ببیند وآن
پروردگاری است که شریکی برای او وجود ندارد، واینکه خداوند هیچ ظلمی به مخلوقی
انجام نمیدهد وهیچ عمل قبیحی را نیز مرتکب نمیشود، یعنی در صفات سلبیه آن صفاتی که
نمیتوان آنها را به خدا نسبت داد را بیان میکنیم وتمامي آنها را از خداوند سلب
ميكنيم.
تکلیف شب
بعد از فهمیدن
معنای صفات سلبیه وثبوتیه یک بحث در اینترنت در این مورد انجام دهید وآنچه که
خواندید را به شکل خلاصه حداقل 5 خط بنویسید:
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر